ÖĞRENME KURAMLARI
ÖĞRENME KURAMLARI
Tüm öğrenme durumlarını açıklayan tek bir kuram yoktur. Farklı öğrenme durumları için farklı kuramlar geliştirilmiştir. Belli başlı öğrenme kuramları aşağıdaki gibidir;
A. DAVRANIŞÇI KURAMLAR: Öğrenmenin nasıl
gerçekleştiğine odaklanırlar, sonuç odaklıdırlar.
1. Klasik koşullanma (Pavlovv)
2. Bitişik kuramlar (Vvatson.Guthrie)
3. Bağ kuramı (Thorndike)
4. Edimsel koşullanma (skinner)
B. BİÜŞSEL AĞIRLIKLI - DAVRANIŞÇI KURAMLAR:
Süreç odaklıdıriar.
1. işaret öğrenme (Tolman)
2. Sosyal öğrenme (Bandura)
C. BİLİŞSEL KURAMLAR: Öğrenmenin zihindeki
oluşumuna odaklanırlar.
1. Geştalt kuram (VVertheimer, Köhler, Kofka)
2. Bilgi-işlem kuramı
D. İNSANCIL (HÜMANİSTİK) KURAMLAR:
Öğrenmenin nasıl daha iyi olabileceğine odaklanırlar.
1. Ihtiyaçlar Hiyerarşisi (Maslow)
2. Benlik Kuramı (Rogers)
E. (NÖROFİZYOLOJİK KURAM)
1. Beyin temelli öğrenme modeli Burada yapılan smıflamalar farklı kaynaklarda farklı şekillerde yapılmaktadır. Ancak sıntflama o kadar önemli değildir. Hangi kuramın hangi ilkeyi savunduğunu kavramak yeterli olacaktır. Bir çok kaynak Davranışçılar ve bilişselciler olmak üzere ikiye ayırmaktadır.
DAVRANIŞÇI YAKLAŞIM
Deneysel, bilimsel bir yaklaşımdır. Etkisi 1960 lara kadar sürmüştür. Öğrenme uyarıcı-tepki ilişkisi içinde açıklanır. Insan davranışlarının gözlenebilir hale getirilmesi üzerinde çalışmışlardır. Kurucusu VVatson'dur. Öğrenmeyi gözlenebilen, ölçülebilen uyarıcı ve tepkilere indirgemiştir. Thomdike, Pavlov, VVatson Skinner önde gelen temsilcilerindendir.
Davranışçı yaklaşımın temel sayıltıları;
1. İnsanların öğrenmesi ile canlıların öğr4enmesi
birbirine benzerdir.
2. Hayvanlar üzerindeki araştırmalarla insan
davranışları açıklanabilir.
3. İnsan doğduğunda zihni boş bir levha gibidir.
4. Öğrenmeler ölçülebilir ve gözlenebilir olaylar
üzerinde odaklanarak incelenebilir.
5. Duygu, düşünce, güdü gibi özellikler gözlenip
ölçülemediği için bilimsel olarak araştırılamaz
ancak uyarıcılar ve tepkiler araştırılabilir.
6. Öğrenme uyarıcı ve tepki arasındaki ilişki
çerçevesinde incelenebilir.
7. Klasik, operant ve gözlem yoluyla olmak üzere üç
temel öğrenme süreci vardır.
8. Öğrenme çevresel uyarıcılar tarafından
şartlanmayı içermektedir. Dolayısıyla öğrenme
organizmanın kontrol edilmesi anlamındadır.
9. Gözlenen davranış değişikliği meydana geldiğinde
öğrenme gerçekleşmiş olarak kabul edilir.
10. Tüm öğrenmeler aynı basit kurallarla kısa ve öz bir
şekilde ifade ediiir.
11. İçsel yaşantıları reddeder. İnsan zihnini bir
karakutuya benzetirler. Karakutuya değil,
karakutuya girip çıkanları dikkate alırlar.
12. Davranış bozukluklarını yanlış öğrenmelere
bağlamışlardır.
13. Davranış bozuklukları yeni öğrenmelerle
düzeltilebilir. Bu amaçla karşıt koşullama,
sistematik duyarsızlaştırma, yeniden koşullama,
deneysel söndürme gibi teknikler geliştirmişlerdir.
Ilk anahtar sözcük davranıştır. İnsan davranışını tamamen reflexler, U-T ilişkisi ve pekiştiricinin etkisi ile açıklamaya çalışmıştır. Hisler ve diğer bilişsel süreçlere kuşkuyla bakılır. Iki temel öğesi vardır;
• Uyarıcı: Organizmayı harekete geçiren iç ve dış
uyarıcılar
• Tepki: Uyarıcının organizmada meydana getirdiği
fizyolojik ve psikolojik değişmeler
• Davranışçı yaklaşımın üzerinde durduğu konu
bireyin ne düşündüğü değil ne yaptığıdır.
öğrenme Psikolojisl
TEMEL KAVRAMLAR
Öğrenme: Bireyde kendi yaşantıları yoluyla, davranışında meydana gelen nispeten kalıcı izli davranış değişikliği olarak tanımlanmaktadır.
Öğrenmenin olabilmesi için;
• Davranışta bir değişiklik olmalıdır
• Davranıştaki değişiklik nispeten kalıcı izli olmalıdır
• Davranıştaki değişiklik yaşantı ürünü olmalıdır
öğrenilmiş davranışlar nelerdir?
• İki tekerlekli bisiklette dengeyi sağlama
• Aşçının, yemeğin kokusundan yemeğin pişip
pişmediğini anlaması
• Usta sürücünün motordaki ses değişikliğini
fark etmesi
• Yol soran birisine yol tarifi yapmak
Yaşantı: Bireyin çevre ile etkileşimi sonucu kalan izlerdir. Yaşantılardan etkilenmenin en güzel örneğini çocuklar oluşturur.
• Sürekli eleştirilen çocuk kınama ve ayıplamayı
öğrenir.
• Alay edilip aşağılanmışsa sıkılıp utanmayı öğrenir.
• Aile içinde dostluk ve arkadaşlık görmüşse, mutlu
olmayı öğrenir.
Davranış: Organizmanın hertürlü etkinliğidir. Diğer bir deyişle organizmanın dışarıdan gözlenebilen ya da kendisince hissediiebilen tepki ve hareketlerinîn tümüne denir.
Eğitim: Bireylerde kendi yaşantıiarı yoluyla istendik davranışlar meydana getirme sürecidir. Eğitim-Öğrenme iüşkisi;
• Eğitim davranışlarda istendik yönde değişiklikler
oluşturur.
• Her ikisinde yaşantı yoluyla değişiklikler oluşur.
• Eğitim, öğrenmelerin istendik davranışların
toplamıdır.
• Eğitim öğrenmeyi kapsar.
Davranış çeşitleri
A. Doğuştan gelen davranışlar: İçgüdüsel ve reflex davranışlar. Öğrenme sonucu kazanılan davranışlar değildir.
Reflex: Doğuştan getirilen, belli bir uyarıcıya karşı organizmanın belli ve basit bir davranış gösterme
eğilimidir. Reflex'in üç özelliği vardır.
• Doğuştan getirilmesi,
• Belli bir uyarıcının bulunması,
• Basit bir tepki olması.
Örnek; dizimize vurulduğu zaman ayağımızı kaldırmamız, nefes alma, emme, yutma, göz kırpma, emmeye bağlı arama refleksi öğrenilmemiştir.
İçgüdü: Doğuştan getirdiğimiz diğer bir davranış grubudur. Doğuştan getirilen türe özgü davranış örüntülerine denir. İçgüdünün 4 özelliği vardır; Doğuştan gelmelidir, bir türün tüm üyelerinde olmalıdır, başka türlerde olmamalıdır, karmaşık bir davranış örüntüsü olmalıdır. Örnek; Kuşların göç etmesi, arıların ba! yapması, ipek böceğinin koza örmesi
Reflex ve içgüdü karşılaştırması:
• Reflexler ertelenebilir, içgüdüler ertelenemez
• Reflex basit bir davranıştır, içgüdü karmaşık bir
davranıştır.
• İnsanlarda içgüdü yoktur, içgüdüsel davranış
vardır. Örnek; Annelik
A. Geçici davranışlar: Alkol, ilaç, hastalık ve
yorgunluk sonucu ortaya çıkan davranışlardır.
Öğrenme sonucu kazanılan davranışlar değildir.
B. Sonradan kazanılan davranışlar: İstendik ve
istenmedik davranışlardır. Öğrenilmiş
davranışlardır. Bu davranışlar tecrübe ve eğitim
öğretim yoluyla olmak üzere iki türlü kazanılır.
İstendik Davramşlar: Formal ve informal ortamlarda kazanılan davranışlardır. Okullarda kazanılan akademik bilgilerin tamamı, evde ve çevrede kazanıian toplumsal roller vb.
İstenmedik Davranışlar: Forma! ve informal ortamlarda kazanılan davranışlardır. Bu davranışlar ailede ve sokakta kazanılabilir. Kopya çekme, hırsızlık gibi davranışlar örnek verilebilir.
Türk Telekom'dan Çocuk Portalı
Siteyi bu linkten ziyaret edebiliriniz.
TT Çocuk | Türk Telekom
